Interview met onze sopraan Janneke Borghans

/door

Janneke is lid van ons uitvaartkoor sinds 2013. Ze werd getipt door haar zanglerares en vertelt daarover: “Ik was meteen enthousiast. Met knikkende knieën ging ik op auditie. Maar Anca Veldpaus (de toenmalige dirigent. red.) was meer dan schappelijk en heel gezellig.”

Vanwaar je enthousiasme?
“Het leek mij prachtig om een dienende rol te mogen spelen bij een afscheid van een overledene, met mooie koormuziek. Nu ik eenmaal bij het koor ben, valt het mij op hoe mooi de zangers zich met elkaar verbinden en samen klinken. Als we zingen bij een uitvaart, is die verbinding er ook direct met de nabestaanden. Als je dan merkt hoeveel troost er uitgaat van onze koormuziek, is dat heel bevredigend.”

Wat is jouw zangcarriere?
“Als klein meisje zong ik in het jeugdkoor van onze kerk en daar mocht ik ieder jaar de kerstsolo zingen. Ik vond het heerlijk en ben daarna nooit meer gestopt met zingen. Na mijn studie startte ik met zangles en ging ik zingen bij het Nijmeegs Vrouwenkoor. Naast dat ik lid ben van het uitvaartensemble zing ik nu geregeld solistisch en bachcantates.”

Heb je speciale koormomenten?
“Iedere uitvaart is speciaal, maar echt speciaal is het als we zingen op een uitvaart van familie van een koorlid. Dan wordt duidelijk en zo voelbaar hoe bijzonder we zijn als groep. We zingen dan op ons best en zijn er helemaal voor de rouwende zanger.”

Vertel iets over je stem
“Ik heb een lichte sopraanstem met weinig vibrato en zing graag Engelse componisten zoals Quilter maar ook liederen van Gabriel Fauré. Ik ben ook fan van lichte muziek. In de auto en onder de douche zing ik bijvoorbeeld musicalliederen en ABBA.”

Wat is je lievelingslied?
“Een van mijn lievelingsliederen is Bridge over troubled water van Paul Simon en Art Garfunkel. When evening falls so hard I’ll comfort you…die tekst vind ik zo raak. We zijn allemaal vrij klassiek geschoold maar dit nummer zingen we mooi. Zeker als dirigent Jelle Hoksbergen ons daarbij begeleidt op piano.”
Je bent ook secretaris van het uitvaartensemble
“Ja, dat ben ik al meer dan tien jaar. Ik ben graag de spin in het web. Maria Janssen – onze penningmeester – regelt de uitvaarten. Ik regel alle andere optredens en herdenkingen. Ik vind het contact met kerken, crematoria, straatpastoraat maar ook met de zangers leuk.”
Waarom Stemmen van Troost?
Daar hebben we heel bewust voor gekozen. Die naam past helemaal bij ons. We zijn een ensemble met zeer geschoolde zangers dat onze koormuziek prachtig uitvoert. Voor ons is het echter geen uitvoering, geen optreden; we zijn dienstbaar in onze troostende rol. Dat horen we gelukkig ook terug van families en nabestaanden.”

Het begon met het gregoriaans

/door

Bij uitvaarten worden we dikwijls gevraagd om ook gregoriaans te zingen. Dat doen we graag. Het gregoriaanse requiem is onderdeel van ons repertoire. Een deel daarvan laten we horen op ons najaarsconcert op 25 oktober as. We hebben Bram Verheijen gevraagd om ons te helpen bij de voorbereiding daarvan. Op 24 september is hij bij een repetitie aanwezig in de Dominicuskerk te Nijmegen.

Wie is Bram Verheijen?
Bram Verheijen studeerde Engels en musicologie aan de Radboud Universiteit. Daarna studeerde hij vocale oude muziek aan het conservatorium in Tilburg waarbij hij zich specialiseerde in het gregoriaans. In Nijmegen dirigeerde hij diverse koren waaronder Cappella Vacalis (koor aan de Waal); het eerste koor waarmee Bram oude muziek zong. Sinds 2010 werkt Bram op de Abdij van Egmond in Egmond Binnen.

Liturgie of concert
Tijdens uitvaarten is het gregoriaans onderdeel van de liturgie. Maar op 25 oktober is het onderdeel van een optreden. Bram: “Je ziet dat in de moderne tijd het gregoriaans is losgekomen van de liturgie. En daarmee ook van de tekst. Niet veel mensen geloven nog namelijk. Maar ook als je niet gelovig bent, kun je de tekst op je in laten werken en die proberen uit te dragen. Op die manier kan de muziek worden beleefd zoals die oorspronkelijk is bedoeld.” Bram is ervan overtuigd dat het publiek dat merkt.

Gregoriaans: eerste muziek die is opgeschreven
Het gregoriaans is de allereerste muziek die in de westerse wereld is opgeschreven. Dat opschrijven van muziek was een belangrijke overgang. Muziek kon nu bewaard en verspreid worden, en muzikanten konden ingewikkeldere stukken uitvoeren. Maar er ging ook iets verloren. Bram: “De zwarte puntjes op papier, dat is geen muziek. En niet alles wat muziek levendig maakt, past in noten op papier: kleine versieringen, gevoel en persoonlijke inbreng.” Als koor herkennen wij dat goed. Wij worden voortdurend uitgedaagd om los te komen van de bladmuziek en naar elkaar te luisteren. Pas dan klinken de stemmen samen en wordt het muziek.

Terug naar de basis
Hoe klonk het gregoriaans oorspronkelijk nog voordat er iets op schrift stond? Daarvoor gaan we terug naar de basis: de spreekstem. Bram legt uit: “Het begon met de spreekstem en later ontwikkelde zich dat tot zingen. Dat betekent niet dat zang- en spreekstem van elkaar verschillen. Het is hetzelfde instrument.” Om met de spreekstem te beginnen, oefenen we een laag uh of oe geluid. Als zangers valt het niet mee om dat na te doen. Al gauw lijkt het op zingen. Maar na verloop van tijd lukt het om een mooie gezamenlijke grondtoon te maken.

Alles draait om ademhaling
Bram vertelt: “De inademing is een gegeven. Die komt vanzelf. Het enige wat je hoeft te doen, is je ervoor open te stellen, te ontvangen. Je kunt volledig ontspannen. Bij de uitademing geven we iets terug, dat is onze zang.” In een kring laat Bram ons dat ervaren. Terwijl we het ‘In paradisum’ zingen, ademen we op de rustmomenten op Bram’s aanwijzing tegelijkertijd in. Het effect is verrassend. We worden één stem en één ademhaling.

Van medeklinker naar medeklinker
Als laatste wijst Bram ons op het volgende: “Het gregoriaans gaat van medeklinker naar medeklinker. Daartussenin ontstaat de klank als vanzelf.” Ook dat oefenen we samen. En zo wordt het een leerzame middag. Het concert op 25 oktober aanstaande zien we met vertrouwen tegemoet.

Uitgelicht: Bridge over troubled water

/door

Bridge over Troubled Water is een van de bekendste en meest geliefde liedjes van het duo Simon & Garfunkel. Het is een krachtig troostend en hoopvol lied dat naadloos past in ons koorrepertoire. De titel verwijst naar een brug die iemand veilig over woelig water helpt – een metafoor voor steun, vriendschap en onvoorwaardelijke liefde in moeilijke tijden. Het uitvaartensemble voert het uit met pianobegeleiding.

Het lied werd uitgebracht in 1970 als titelnummer van het laatste gezamenlijke studioalbum van het duo Simon & Garfunkel. Het nummer werd wereldwijd een groot succes en won meerdere Grammy Awards, waaronder Song of the Year en Record of the Year. Tot vandaag is Bridge over Troubled Water een lied dat raakt. Luisteraars herkennen zich in de persoonlijke kwetsbaarheid en de steun van vrienden op cruciale momenten.

Over de artiesten

Paul Simon (1941) is de componist en tekstschrijver van het lied. Hij staat bekend om zijn poëtische teksten en vernieuwende muziek, met invloeden uit de folk-, rock- en wereldmuziek.
Art Garfunkel (1941) is vooral bekend om zijn prachtige zangstem. Zijn stemgeluid, helder en gevoelig, gaf het duo hun unieke klank.
Samen vormden ze in de jaren zestig een van de meest succesvolle folkrockduo’s, totdat ze kort na het uitkomen van het album Bridge over troubled water uit elkaar gingen.

Klik hier voor de liedtekst van Bridge over troubled water.

 

Zomerzingdag 2025

/door

Reek, 3 september 2025 – Geheel volgens traditie repeteren we op de eerste woensdag van september in de oranjerie van ons koorlid Gerard Broes in Reek. Iedereen is uitgerust en goedgemutst. Dat is ook nodig want er is werk aan de winkel. In het najaar staan er vier concerten op het programma. Deze woensdag staat in het teken van de koorstukken die we opvoeren op zaterdag 25 oktober.

Seele, vergiß nicht die Toten
Het eerste koorstuk waaraan we werken is het requiem ‘Seele, vergiß nicht die Toten’ van Peter Cornelius (1824-1874). Geen makkelijk lied. In het negen minuten durende koorstuk wisselen homofone en polyfone passages elkaar af. Homofoon wil zeggen dat de verschillende stemgroepen dezelfde tekst op hetzelfde ritme zingen. Polyfoon betekent dat de  stemgroepen hun eigen melodische lijnen hebben die door elkaar heen klinken. De woorden vallen dan ook niet allemaal tegelijk. Dat vergt een grote zuiverheid en stemvastheid van de stemgroepen. Gelukkig hebben we nog twee maanden om aan het koorstuk te werken.

Do not be afraid (Philip Stopford) en Earth Song (Frank Ticheli)
Na Peter Cornelius komen koorstukken uit ons repertoire aan bod zoals Do not be afraid (Philip Stopford) en Earth Song (Frank Ticheli). Ook deze liederen staan op het programma van 25 oktober aanstaande. Het zijn liederen die we goed kennen. We gaan er snel en makkelijk doorheen.

Die Juliska aus Budapest
Aan het eind van de middag is het tijd voor wat operettes. Onder leiding van Bram Wildeman zingen we uit volle borst: Zeven Scheve Sneetjes Brood, Die Juliska als Budapest en Ja, Grün wist die Heide. Dan is er een borrel en gaan we naar buiten de tuin in om appels en walnoten te rapen. Al met al een mooi begin van het nieuwe seizoen 2025/2026.