Protestantse kerk Bergharen, zondag 15 november 2025 – Ter ere van het 1700 jarige bestaan van de geloofsbelijdenis van Nicea was ons koor gevraagd om een optreden te verzorgen. Aan de hand van ons eigen repertoire besloten we een dwarsdoorsnede te laten horen van 1700 jaar religieuze muziek.

We startten ons concert met enkele gregoriaanse liederen gevolgd door koorstukken uit de Renaissance periode, de Barok en de Romantiek. Daarna zongen we een aantal Oosters-Orthodoxe en twintigste-eeuwse liederen.

Bijzonder aan ons optreden deze keer was de opstelling. Gewoonlijk staan de zangers per stemgroep bij elkaar. Deze keer stonden de zangers door elkaar. Het resultaat was een mooie samenklank. Hans Meek gaf tussendoor een toelichting op de verschillende koorstukken. Lees hieronder.

Het concert was een initiatief van de gezamenlijke kerken in het Land van Maas en Waal. Behalve het concert vonden ook lezingen plaats over de geloofsbelijdenis van Nicea uit 325, in Beuningen en Wijchen.

Ten tijde van 325 was er sprake van één kerk, de Christelijke kerk. In 1054 kwam de eerste splitsing: toen ontstond de oosterse Orthodoxe en de westerse Katholieke kerk. Rond 1500 volgde een afsplitsing van de Katholieke kerk: de Protestantse kerk. Ondanks de schisma’s is de geloofsbelijdenis van Nicea voor alle kerken nog altijd van kracht.

——————————————————————————————————————–

1700 jaar religieuze muziek

Gregoriaans – Pater Noster en In manus tuas
Het Gregoriaans is de oudste christelijke kerkmuziek die we kennen. Het is éénstemmige zang, of beter op eenvoudige melodieën gedeclameerde religieuze teksten. Ook na de scheiding van de Christelijke kerk in een Oosters-Orthodoxe en westers Katholieke kerk in 1054 was dit de muziek die klonk in de Romaanse en Gotische kerken van Europa.

Renaissance – Miserere (Sweelinck) en Ecce quomodo moritur (Handl)
Na 1400 kwam de meerstemmige gezongen kerkmuziek tot grote bloei. Het begon met ingenieus door elkaar gevlochten tekst en melodie van verschillende stemgroepen, ook wel polyfone muziek genoemd. Later liep, voor de verstaanbaarheid, de tekst van de verschillende stemgroepen meer en meer parallel in homofone muziek. Dit resulteerde in mooie en spannende samenklanken. In de werken van Sweelinck en Handl die we zongen, zijn beide stijlen te herkennen.

Barok – Man that is born (Purcell) en Jesus bleibet meine Freude (Bach)
Vanaf de 16^e eeuw ontstond meer muzikale vrijheid. De kerkmuziek stond onder invloed van de muziekcultuur die buiten de kerk tot bloei kwam, met nieuwe instrumenten,  opera’s en huismuziek. Uit deze rijke muzikale periode zongen we het anthem van Purcell en een compositie van Bach

Romantiek – Ave verum corpus (Mozart), Herr nun lässest du deinen Diener in Frieden fahren (Mendelssohn) en Abide with me (Monk)
Na de complexe veelstemmige Barok muziek vond er een muzikale vereenvoudiging plaats. Componisten verdienden de kost met niet-religieuze composities, zoals symfonieën, piano- en vioolconcerten en opera’s, met af en toe een uitstapje naar kerkelijke muziek. Het Ave Verum van Mozart is daar een mooi voorbeeld van: eenvoudige toonzetting op een kerkelijke tekst. ‘Abide with me, Blijf bij mij Heer’, een compositie van Monk, ontstond tijdens het hoogtepunt van de Romantische stijlperiode.

Oosters-Orthodox – Alleluia, Tebe poem (Bortnjanski) en Bogoroditse devo (Rachmaninoff)
Na het Schisma van de Christelijke kerk in 1054 ging de ontwikkeling van kerkmuziek in de Oosters-Orthodoxe kerk zijn eigen weg. Om de sfeer en ontwikkeling te proeven zongen we een eenvoudig orthodox Alleluja, gevolgd door twee composities uit de romantische stijlperiode: Tebe poem en Bogoroditse devo.

Twintigste eeuw – Als alles duister is (Berthier), Do not be afraid (Stopford) en Notre Père (Durufle)
Momenteel leven we in een tijd waarin vele muziekstromen samenkomen. We lieten enkele voorbeelden horen. Een meditatief Taizé lied, het Engelstalige lied Do not be afraid in warme eigentijdse Anglicaanse stijl en een Frans Onze Vader met een mystieke Katholieke sfeer.