Seele vergiß sie nicht – Peter Cornelius

Op 25 oktober presenteerde ons koor tijdens ons najaarsconcert in de Sint-Joriskerk in Heumen het requiem van Peter Cornelius – Seele vergiß nicht die Toten. Peter Cornelius (1824–1874) was een Duitse componist, dichter en criticus. Hij stond in de schaduw van tijdgenoten als Liszt en Wagner, maar zijn muziek heeft een heel eigen, intieme klankwereld. Cornelius schreef vooral liederen en vocale muziek, waarbij hij vaak zijn eigen teksten gebruikte.

Het motet ‘Seele vergiß nicht die Toten’ is een van zijn bekendste geestelijke werken. Het is gecomponeerd in 1852 (later herzien in 1872) en wordt vaak Requiem genoemd. Cornelius schreef de tekst zelf: een innige, troostrijke meditatie die de luisteraar oproept de doden niet te vergeten en tegelijk hoop te putten uit de christelijke belofte van het eeuwige leven. De prachtigste versregel in het requiem is wel: “Ziel, vergeet de gestorvenen niet! Kijk, ze zweven om je heen, en huiveren van verlatenheid”.

Muzikaal is het werk een uitdaging voor koorzangers. De meerstemmige structuur vraagt om grote zuiverheid, en Cornelius wisselt homofone passages – waar de stemmen samenklinken –  af met subtiele polyfonie – waar de stemmen door elkaar heen zingen. De muziek klinkt ingetogen en plechtig, maar kent ook momenten van spanning en dramatiek. Juist die afwisseling maakt het tot een diep ontroerend stuk dat zich langzaam aan het slot ontvouwt in eenvoud.

Voor zangers én luisteraars is ‘Seele vergiß nicht die Toten’ een intense ervaring: ingetogen en sereen. Cornelius laat zien dat ook een relatief klein koorwerk een diepe spirituele kracht kan hebben.