Vader God u ken my naam

/door

Woensdagmiddag 5 november 2025 – Op de begraafplaats Jonkerbos in Nijmegen is sinds 2014 een plek ingericht voor overleden dak- en thuislozen. Op deze plek vindt ook jaarlijks en Allerzielenviering plaats; dit jaar op 5 november 2025.  Ook dit jaar was ons koor gevraagd om de viering op te luisteren met een aantal liederen. Dat doen wij graag. Het respect waarmee over de overleden dak- en thuislozen wordt gesproken is ontroerend en geeft stof tot nadenken.

Onder leiding van de straatpastores van de Stichting Het Kruispunt Nijmegen worden veertien dak- en thuislozen herdacht. Van elke overledene wordt eerst de naam genoemd. Daarna volgt een persoonlijk eerbetoon. Soms komt dat van een bevriende dak- en thuisloze, soms van een vrijwilliger van de Nachtopvang uit Noodzaak of de Stichting Dagloon. Alle overledenen krijgen een druppel met naam in een van de namenbomen op de herdenkingsplek. Voor een ieder van hen wordt een kaars aangestoken. Ook worden er kaarsen ontstoken ter nagedachtenis aan de overleden paters Fons Meijer en Jan Eijkman, de twee pioniers van het straatpastoraat in Nijmegen.

Tussendoor zingt iemand op zijn gitaar het Zuid-Afrikaanse pelgrimslied (zie hieronder de tekst). Na ons laatste lied ‘Irish Bessing’ zegent priester Jesus Baena de gedenkplek en de kaarsen met gewijd water. Daarna is er koffie,  thee en zelfgemaakte cake.

 

Pelgrimslied

Vader God U ken my naam
My binnegoed en buitestaan
My grootpraat en my klein verdriet
My vashou aan als wat verskiet
U ken my vrese en my hoop
Die pad wat ek so kaalvoet loop
Die pad het U lankal berei
U maak die pad gelyk vir my
Alle pelgrims keer weer huistoe
Elke swerwer kom weer tuis
Ek verdwaal steeds op die grootpad
Soekend na U boardinghuis.

Een mooie uitvoering van dit lied door Amanda Strydom is te beluisteren op youtube.

Seele vergiß sie nicht – Peter Cornelius

/door

Op 25 oktober presenteerde ons koor tijdens ons najaarsconcert in de Sint-Joriskerk in Heumen het requiem van Peter Cornelius – Seele vergiß nicht die Toten. Peter Cornelius (1824–1874) was een Duitse componist, dichter en criticus. Hij stond in de schaduw van tijdgenoten als Liszt en Wagner, maar zijn muziek heeft een heel eigen, intieme klankwereld. Cornelius schreef vooral liederen en vocale muziek, waarbij hij vaak zijn eigen teksten gebruikte.

Het motet ‘Seele vergiß nicht die Toten’ is een van zijn bekendste geestelijke werken. Het is gecomponeerd in 1852 (later herzien in 1872) en wordt vaak Requiem genoemd. Cornelius schreef de tekst zelf: een innige, troostrijke meditatie die de luisteraar oproept de doden niet te vergeten en tegelijk hoop te putten uit de christelijke belofte van het eeuwige leven. De prachtigste versregel in het requiem is wel: “Ziel, vergeet de gestorvenen niet! Kijk, ze zweven om je heen, en huiveren van verlatenheid”.

Muzikaal is het werk een uitdaging voor koorzangers. De meerstemmige structuur vraagt om grote zuiverheid, en Cornelius wisselt homofone passages – waar de stemmen samenklinken –  af met subtiele polyfonie – waar de stemmen door elkaar heen zingen. De muziek klinkt ingetogen en plechtig, maar kent ook momenten van spanning en dramatiek. Juist die afwisseling maakt het tot een diep ontroerend stuk dat zich langzaam aan het slot ontvouwt in eenvoud.

Voor zangers én luisteraars is ‘Seele vergiß nicht die Toten’ een intense ervaring: ingetogen en sereen. Cornelius laat zien dat ook een relatief klein koorwerk een diepe spirituele kracht kan hebben.

Presentatieconcert Sint-Joriskerk in Heumen

/door

Heumen, zaterdag 25 oktober 2025 – Twee uur voor aanvang van ons presentatieconcert in Heumen, meldt onze dirigent Jelle Hoksbergen zich af wegens familieomstandigheden. Hij adviseert ons: “Laat het concert vooral doorgaan …dat komt met de reserve-dirigenten best goed”.

We regelen onderling dat onze kersverse reserve-dirigent Joke Pruin-Boer het eerste deel van het concertprogramma dirigeert en onze oud-dirigent Hans Meek het tweede. Organist Joseph Steenbrink neemt de pianobegeleiding van Jelle over van de solopartij van Hans Meek – het gedicht ‘Voor een dag van morgen’ van Hans Andreus op muziek van Antoine Oomen. Het instuderen vindt plaats als de gasten al binnendruppelen.

De Sint-Joriskerk zit met 70 bezoekers net niet vol. Zij hebben een mooi programmaboekje op hun schoot met als titel ‘De liefsten’, een fragment uit het gedicht ‘Langzaam zie ik hen gaan’ van Ida Gerhardt op muziek gezet door Felicity Goodwin naar Bach. We vertellen het publiek dat onze dirigent Jelle Hoksbergen helaas verhinderd is, maar beloven een mooi concert.

En dat lukt. We laten horen welke liederen we voordragen bij uitvaarten. Het zijn stuk voor stuk juweeltjes. Het publiek is verrast door de afwisseling in sfeer en dynamiek van de liederen. Maar ook omdat we de liederen larderen met mooie afscheidsgedichten, prachtig voorgedragen door Bram Wildeman. Zijn stem is er helemaal voor gemaakt. Behalve het lied ‘Langzaam zie ik hen gaan’ waarbij Joseph Steenbrink ons begeleidt op het orgel, zingen we alle liederen a capella.

Eén koorstuk is nieuw en speciaal ingestudeerd voor dit concert. Dat is het requiem ‘Seele vergiß sie nicht’ van Peter Cornelius. Aan dit koorstuk besteden we aandacht in het volgende bericht in dit blog.

In de Sint-Joriskerk vinden vaker concerten plaats. De kerk is klein. Er mogen niet meer dan 100 personen in. Dat maakt het makkelijk intiem. Wat ook opvalt is de mooie akoestiek. We hoeven niet hard te zingen. Daardoor kunnen we ontspannen en echt opgaan in de liederen.

Klik hier voor het volledige programma van ons concert op 25 oktober 2025.

 

De gestorvene

/door

Reek 15 januari 2025 – Vandaag nam ons koorlid Gerard afscheid van zijn vrouw Anneke . Ze was al langere tijd ziek, maar een val werd haar fataal. Het koor was gevraagd om de uitvaart op te luisteren met liederen en gregoriaanse zang. Normaliter zingen we als octet bij een uitvaart, maar deze keer waren we allemaal aanwezig. Voor Gerard.

Bij binnenkomst van de kist klonk het Requiem aeternam gevolgd door het Kyrie. Daarna zongen we ⁠In this heart, ⁠Ecce quomodo moritur (vertaald: Zie hoe de rechtvaardige sterft en niemand het ter harte neemt van Jacob Handl), Ubi caritas et amor (Ola Gjeilo) en Ave Maria van Da Vittoria. Al met al een prachtig en gedragen repertoire.

De acclamatie ‘Heer, neem haar in uw armen en wieg haar in uw schoot’ was door Gerard zelf geschreven en op eenstemmige muziek gezet. Onze dirigent Jelle Hoksbergen had er een vierstemmige versie van gemaakt.

Bij het naar buiten dragen van de kist zongen we het gregoriaanse In paradisum en bij het graf Langzaam zie ik hen gaan (tekst Ida Gerhardt en muziek Felicity Goodwin), een toepasselijk lied. We zagen in gedachten Anneke de bocht omgaan van het pad, waarna het stiller werd in de hof van Gerard’s huis. Een stilte die werd doorbroken door de zang van een vogel op het kerkhof.

Een van de meest ontroerende momenten van de uitvaart was toen Gerard het gedicht van Ida Gerhardt ‘De gestorvene’ voorzong.

Zeven maal om de aarde te gaan
als het zou moeten op handen en voeten
Zeven maal, om die éne te groeten
die daar lachend te wachten zou staan
Zeven maal om de aarde te gaan

Zeven maal over de zeeën te gaan
schraal in der kleren, wat zou het mij deren
kon uit de dood ik die éne keren
Zeven maal over de zeeën te gaan
Zeven maal om met zijn tweeën te staan

 

Wij wensen Gerard heel veel sterkte de komende tijd met het verlies van Anneke.

 

O salich, heylig Bethlehem, een juweeltje onder de kerstliederen

/door

Het is bijna kerst. Een mooi moment om een van onze kerstliederen bij u onder de aandacht te brengen: O salich, heylich Betlehem.

O salich heylich Bethlehem is van oorsprong een oud-Nederlands/Vlaams kerstlied uit de 16e eeuw. We zongen dit lied op vrijdag 20 december tijdens de kerstviering ‘Festival of Lessons and Carols’ in de Boskapel in Nijmegen. In de zetting van Guilielmus Messaus (1589-1640).

Guilielmus Messaus (1589-1640) begon zijn loopbaan als componerende schoolmeester en koster in één van de Antwerpse kerken. Maar vanwege zijn recalcitrante gedrag werd hij ontslagen. In 1620 werd hij zangmeester aan de Sint-Walburgiskerk in Antwerpen. Hij bleef daar tot aan zijn dood. Hoewel zijn komst ook daar tot conflicten leidde. Hij weigerde een gregoriaanse requiemmis uit te voeren. Toen een ander koor inviel, ging hij de dirigent te lijf en overstemde het gregoriaans met het meerstemmige gezang van zijn eigen koor.  Dat kwam hem duur te staan. Hij werd tijdelijk geschorst.

O salich, heylich Betlehem is het niet het enige kerstlied waarvoor Guilelmus Messaus een koorarrangement schreef. Hij heeft zeker nog negen van de kerstliederen uit de Laudes Vespertinae uit 1629 gecomponeerd. Het zijn eenvoudige vierstemmige zettingen van traditionele kerstliederen uit de late middeleeuwen. Gelukkig zijn deze kerstliederen bewaard gebleven.

 

We kijken terug op een mooie kerstviering in de Boskapel

/door

Vrijdagavond 20 december 2024 vond in de Boskapel de jaarlijkse kerstviering plaats. Traditiegetrouw als ‘Festival of Lessons and Carols’ met lezingen en liederen. Deze vieringen zijn ongeveer honderd jaar geleden ontstaan in Engeland.

Lezingen over het kerstverhaal
Het oorspronkelijke ‘festival’ kende negen lezingen. Op vrijdagavond waren het er zes. De lezingen gaan over het Bijbelse kerstverhaal en werden vrijdagavond voorgelezen door verschillende mensen van de NCGK.

Vijftien kerstliederen
Tussen de lezingen door zong ons koor onder begeleiding van een klein orkest vijftien kerstliederen.
Bij vijf liederen kon de zaal meezingen. Dat deden de aanwezigen dan ook naar hartelust. De tekst en de noten werden geprojecteerd op de wand.

Derde keer op rij
Dit jaar was het de derde keer op rij dat ons koor tijdens de kerstviering in de Boskapel mocht zingen. Voor ons koor is deze viering een van de hoogtepunten van het jaar. Ook vanwege de begeleiding van het kleine orkest met fluit, hobo, harp, klarinet, fagot, hoorn, trompet, trombone, orgel, viool, altviool, cello, contrabas, orgel en pauk en klokkenspel.

 

De kerstviering op 29 december 2024 in de Boskapel te Nijmegen is (opnieuw) te beluisteren via:
https://consent.youtube.com/m?continue=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Flive%2FB3q50f8JL8U%3Fcbrd%3D1&gl=NL&m=0&pc=yt&cm=2&hl=nl&src=1

 

Boven bij het orgel achterin de kerk

/door

18 mei 2020 – Op deze dag zong het koor bij een uitvaart. Het was midden in Corona-tijd. Eerst dacht het koor dat zij wegens de Corona-maatregelen als kwartet zou moeten optreden. Boven bij het orgel achter in de kerk bleek echter voldoende ruimte om anderhalve meter afstand van elkaar te houden. Dus besloot het koor in overleg met de familie toch gewoon als octet te zingen. Na een beetje passen en meten werd een goede opstelling gevonden in ovaalvorm. De koorleden konden de dirigent goed zien en elkaar ook goed horen ondanks dat zij veel verder van elkaar af stonden dan ze gewend waren.

Geen microfoon
De familieleden waren met negen personen. Samen met de priester en de misdienaar bevonden zij zich vooraan in de kerk. Bij de lezingen en een toespraak werd geen microfoon gebruikt. Die gingen volkomen aan de koorleden voorbij. Daarvoor stonden zij te ver weg en te hoog. Dat was jammer. De akoestiek in de kerk is duidelijk ontworpen om geluid vanaf de orgelzolder naar beneden door te geven, maar niet andersom.

Lange steile trap
Bij andere uitvaarten hoort het koor vaak direct na afloop van de bezoekers luisteraars of ze het zingen mooi gevonden hebben. Deze keer was dat niet het geval. Er was ook geen gelegenheid voor. Pas nadat de familie de kerk verlaten had, daalden de koorleden de lange, steile trap af. Gelukkig kwam er een paar dagen later een berichtje van de dochter van de overledene, waarin zij schreef: “Mede dankzij jullie, heeft mijn moeder het afscheid gekregen wat ze gewild en verdiend had. We zijn allemaal zeer onder de indruk”. Daar was het koor heel blij mee, want daar zingt het koor voor.

Niet volgens Corona-protocol
Achteraf realiseerden de kooreden dat het optreden niet paste in de zangprotocollen die later de ronde deden. Die waren op het moment van het optreden nog niet bekend. Maar goed ook, want het uitvaartensemble is blij dat het koor in corona-tijd in ieder geval één uitvaart heeft kunnen opluisteren met zangmuziek en dat het koor de rouwenden tot troost heeft kunnen zijn.

Raken aan de eeuwigheid

/door

Onze bas Lex Hustinx over het zingen bij het Uitvaartensemble Nijmegen

In 2012 – het Uitvaartensemble Nijmegen is dan in oprichting – word ik benaderd om mee te zingen. Het ensemble heeft als ideaal om bij uitvaarten troost te bieden aan nabestaanden, met zang van hoge kwaliteit. Een nieuw koor vormen met dit ideaal spreekt mij aan. Hartstochtelijk wordt er gerepeteerd en zoeken we uit hoe we ons kunnen profileren. Eerst onder de bezielende leiding van Anca Veldpaus. Later volgen Hans Meek als eerste en Bram Wildeman als tweede dirigent. Met elkaar bouwen we aan een ruim en divers repertoire en geleidelijk groeien we in samenhang en klankkleur.

Raken aan de eeuwigheid
Ik kan alleen maar zeggen dat het voor mij een geluk is in dit ensemble mee te mogen zingen. Soms ervaar ik met het uitvaartkoor het gevoel te ‘raken aan de eeuwigheid’. Je mérkt tijdens uitvaarten dat zingenderwijs met de nabestaanden een bijzondere verbondenheid groeit in het gedenken van de overledene. Dat is geen automatisme. Je hóópt telkens weer dat onze zang ruimte schept voor gevoelens van verdriet, gemis, of dankbaarheid. ‘Daar doen we het voor’, zeg je dan bij jezelf als dat gebeurt. Het is géén effectbejag, we willen vooral dienen. Als koor zijn we steeds oprecht verheugd wanneer we van familie of andere aanwezigen horen dat de muziek hen geraakt heeft. Dit maakt, samen met het plezier dat we tijdens onze veertiendaagse repetities en bij onze concerten beleven, dat ik het meezingen in het Uitvaartensemble Nijmegen als een waar voorrecht ervaar.

Twaalfjarig jongetje
Het gevoel te raken aan de eeuwigheid ervaar ik voor het eerst als twaalfjarig jongetje. Ik maak als gymnasiast deel uit van de ‘kleine schola’ van het Sint-Bernardinuscollege, een grote middelbare school van de paters Franciscanen in Heerlen. Elke zondagmorgen om half negen luistert dit koortje van jongenssopranen de mis op met serene gregoriaanse zang. Dat doen we in de kloosterkapel onder leiding van pater Vermeulen. Na een paar jaar zingen in de schola van het Sint-Bernardinuscollege doet de puberteit haar intrede. Dan is het is gedaan met mijn sopraanstem en verlaat ik het koor. Thuis blijf ik wel zingen. Op familieavondjes kruip ik regelmatig achter de piano om het ‘familiekoor’ te begeleiden. En bij de afwas zingen we met ons grote gezin uit volle borst afwasliedjes. Diezelfde tijd beleef ik voor het eerst live de Mattheuspassie van Johann Sebastian Bach, en eindig ik, puber of niet, mét het slotkoor in tranen.

Geen tijd meer voor zang
In mijn studentenjaren en lang daarna is er geen tijd meer voor zang. Ik werk dan voor de Hogeschool voor Theologie en Pastoraat in Heerlen. Daar worden jonge mensen opgeleid tot priester, pastoraal werker of werkster. Hier wordt dagelijks liturgie gevierd. En in en vanuit de kapel klinkt gregoriaanse en meerstemmige zang van het studentenkoor van Leo Meulenberg, veelal in de traditie van de oecumenische kloostergemeenschap in het Franse Taizé. Ook al zing ik zelf niet mee, zang is voor mij nooit ver weg.

Vanaf mijn 50ste weer actief
Rond mijn 50e levensjaar ga ik weer zelf zingen. Bij een klein kamerkoor ervaar ik het pure zangplezier. In het schildersatelier van een van de zangers komen we op vrijdagavond bij elkaar en zingen elkaar toe met klassieke koormuziek. We beklinken het met een goed glas wijn. Dat smaakt naar méér! Wanneer ik voor mijn werk naar Nijmegen verhuis in 2002 vind ik al snel mijn weg naar het Nijmeegse kamerkoor Sotto Voce. Daar bouw ik in twaalf jaar een mooie ervaring op in oude en modern-klassieke zang, met regelmatige optredens in of rond Nijmegen. Ik treed in deze periode ook toe tot de cantorij van de Stevenskerk, waar ik nu nog steeds actief ben.

Vrolijke musici
Dankzij enkele zangers van de cantorij van de Stevenskerk krijg ik mijn entree bij het Uitvaartensemble Nijmegen. Via het uitvaartensemble ben ik actief geraakt in het landelijke projectkoor Luna in Utrecht. Daarin leggen zangers uit alle windstreken zich toe op zangkunst op hoog amateurniveau. Genoeg te zingen dus. Ik ben intussen 72 maar hoop – zeker bij het Uitvaartensemble Nijmegen – nog een hele tijd ‘van de partij’ te mogen zijn. We leven in een broeierige tijd, maar zoals de canon luidt die ik op de lagere school heb geleerd: ‘Hemel en aarde zullen vergaan, vrolijke musici blijven bestaan!’.

Herdenkingswandeling Begraafpark Heilig Land Stichting

/door

Zondag 3 november 2019 – Een prachtige herdenkingswandeling door het herfstige Begraafpark Heilig Land Stichting. Kunsthistoricus Marie Christine Walraven las tijdens de wandeling gedichten voor en het Uitvaartensemble Nijmegen zong een twaalftal liederen uit haar repertoire. Na afloop dronken de deelnemers gezamenlijk koffie en thee in de Piet Gerritszaal. Voor de ingang brandden vuurkorven.

Een van de gedichten die werd voorgelezen:

Vertrekken

Sterven is aan een verre reis beginnen
zoals eeuwen terug bij tropentochten
intiem afscheid werd genomen: de zinnen
vol zwaarte als er zwijgend werd gevochten.

Sterven is een oervorm van emigreren
maar zonder brieven, telefoon of internet;
je groet, je zoekt een synoniem voor straks,
maar je weet dat jij niet zo terug zult keren.

Sterven is met een scherpe verrekijker
wat je vast geloofde heel dichtbij halen:
het licht behoudt zijn effectieve stralen,
de spiegel verbrijzelt, een visie rijker.

Sterven is ook je wensen achterlaten:
hopen dat op God’s tijd, de beste tijd,
de zo zorgzamen zullen volgen; straten
en huizen voldoende, in eeuwigheid.

L.L. Bouwers

Eerbetoon aan dak- en thuislozen op Allerzielen

/door

Door Bram Wildeman

Vrijdag 1 november 2019 – In het kader van de katholieke gedenkdag Allerzielen zong het Uitvaartensemble Nijmegen bij het monument voor de overleden dak- en thuislozen op Begraafplaats Jonkerbos in Nijmegen. De plechtigheid was georganiseerd door ‘Het Kruispunt’- waar dak- en thuislozen een luisterend oor en hulp geboden wordt. Veel belangstellenden, waaronder de Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls, woonden deze bijeenkomst bij. De namen van de dak- en thuislozen die in het afgelopen jaar zijn overleden werden genoemd, as werd uitgestrooid en een urn werd begraven.
Vrienden van de ‘mensen van voorbij’ zongen hùn lied. Het Uitvaartensemble Nijmegen ‘Stemmen van troost’ sloot daarbij aan met onder meer ‘Tears in Heaven’ van Eric Clapton en het traditionele ‘Irish Blessing’. Een bijzonder, indrukwekkend en zinvol samenzijn met woord en lied!

Over deze plechtigheid verscheen ook een bericht in de Gelderlander en op de facebookpagina van de gemeente Nijmegen.